19 listopada rozmawialiśmy online z Głównym Geodetą Kraju o projekcie nowelizacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zapisało się około 1200 osób, a w najlepszym momencie spotkanie oglądało jednocześnie ponad 900. Dawno nie było w branży tak dużego spotkania.
Główny Geodeta Kraju Andrzej Żylis i jego zespół z GUGiK zostali z nami do końca. Forum miało trwać do 13:00, a skończyło się prawie o 14:00, bo pytań było dużo i chcieliśmy odpowiedzieć na jak najwięcej z nich. W zespole GUGiK byli: dr inż. Anna Bober, zastępca Głównego Geodety Kraju, Adrianna Berenson, dyrektor Departamentu Nadzoru i Kontroli, i jej zastępca Marek Michalec, Marcin Grudzień, dyrektor Departamentu Informacji o Nieruchomościach, i jego zastępca Szymon Szczerba, a także Agata Cieślińska, Sylwia Krawczyk i Marta Laskus. Bardzo dziękujemy.
Kto przyszedł i o co pytał
Dwie trzecie zapisanych (68%) pracuje w administracji: w starostwach, ośrodkach dokumentacji, wydziałach geodezji, inspekcjach nadzoru i gminach. Co piąty (22%) przyszedł z firmy geodezyjnej, reszta to osoby prywatne, uczelnie i inne instytucje. Przy jednym stole siedzieli więc ci, którzy operaty robią, i ci, którzy je sprawdzają.
Już przy zapisach dostaliśmy ponad 160 pytań, a w trakcie Forum doszło kilkadziesiąt kolejnych. Najczęściej wracała weryfikacja operatów, a zaraz potem pytanie, co nowa ustawa zmieni w roli i odpowiedzialności geodety uprawnionego. Wszystkich pytań nie dało się omówić. Razem z GUGiK wybraliśmy więc pytania od 22 uczestników, które najlepiej pokazywały codzienne problemy branży.
Z czym przyszła Izba
Prezes Rafał Kraska otworzył spotkanie, a wiceprezes Sławomir Zając przypomniał, czego chce Izba. To wnioski przyjęte na czerwcowym Walnym Zgromadzeniu. Chcemy, żeby Główny Geodeta Kraju mógł wydawać wiążące interpretacje przepisów, bo dziś te same przepisy w blisko 400 urzędach czyta się różnie. Chcemy przenieść rozgraniczenia do starostów i mieć jedną procedurę ustalania granic, a w ewidencji widzieć, na ile każda granica jest pewna. Chcemy jednakowych w całym kraju zasad weryfikacji operatów, możliwości wycofania operatu, zanim weryfikator go otworzy, oraz jednego konta, z którego geodeta pobierze materiały z każdego powiatu. Wszystkie wnioski z uzasadnieniem są w relacji z Walnego Zgromadzenia.
Co zmienia projekt
Projekt czeka teraz na Komitet Stały Rady Ministrów. Potem trafi do komisji prawniczej, a następnie do Sejmu. Kiedy wejdzie w życie, tego Główny Geodeta Kraju nie powiedział. Radził śledzić prace na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Najważniejsza zmiana dotyczy tego, kto wykonuje prace geodezyjne. Dziś ustawa mówi o firmie i kierowniku prac. Po zmianie będzie mówić o geodecie uprawnionym: pracę wykonuje on sam albo osoby bez uprawnień pod jego bezpośrednim nadzorem, a niektóre czynności zastrzeżono tylko dla niego. Firmę geodezyjną nadal może założyć i prowadzić każdy, także ktoś bez uprawnień. Andrzej Żylis porównał to do szpitala: dyrektorem może być menedżer, ale operuje lekarz.
Pracę zgłosi geodeta uprawniony i to z nim starosta będzie rozmawiał o tej pracy. Zgłoszenie będzie mogło trwać do dwóch lat. Starosta da znać, jeśli na tym samym terenie ktoś inny przekazał już do zasobu nowe dane. Kto przez trzy miesiące nie zapłaci za materiały, temu wniosek albo zgłoszenie przepadnie.
Inspektorzy wojewódzcy przestaną kontrolować firmy i zajmą się samymi pracami. Zmieniony art. 39 ma wreszcie jasno powiedzieć, kiedy wolno wznowić znak graniczny. Klasyfikatorzy gruntów dostaną certyfikaty i własny rejestr. Kto nie zgłosi pracy albo nie odda jej wyników do zasobu, zapłaci karę w wysokości dziesięciokrotności opłaty, a kto zgłosi pracę z opóźnieniem, pięciokrotności. Modernizacje ewidencji mają się zaczynać od granic gmin i obrębów, a dopiero potem schodzić do działek.
Szymon Szczerba mówił o danych. Główny Geodeta Kraju dostanie bezpośredni dostęp do baz starostów i zbuduje jedną krajową sieć usług. Starostowie mają na to rok od wejścia ustawy w życie, GUGiK dwa lata. Więcej danych będzie za darmo, między innymi zdjęcia lotnicze, ortofotomapy, powierzchnia ewidencyjna działek i klasoużytki.
Co usłyszeliśmy w odpowiedziach
Wiele osób bało się, że cała odpowiedzialność spadnie na geodetę. GUGiK tłumaczył, że za umowę z klientem dalej odpowiada firma, a geodeta uprawniony odpowiada zawodowo za to, jak praca jest zrobiona. Projekt nie mówi firmom, jak mają się zorganizować.
Najwięcej emocji budziła weryfikacja. Jedna z firm napisała, że część ośrodków odsyła operaty z byle powodu, na przykład za jedną zdublowaną rzędną na tysiąc pikiet, i pytała, czy nowe przepisy wymuszą współpracę ośrodka z wykonawcą. Szymon Szczerba odpowiedział, że przepisy nie muszą jej narzucać, bo każdy ma robić swoje. Wykonawca odpowiada za to, żeby plik GML był spójny, i powinien go pobrać jak najpóźniej, a ośrodek nie powinien poprawiać plików za wykonawcę.
Andrzej Żylis dodał, że współpraca jest w przepisach już dziś, trzeba je tylko dobrze czytać. Procedura z art. 12b to procedura przyjęcia operatu do zasobu, a nie szukania powodów do odmowy. Wykonawca i urząd idą w tę samą stronę: chodzi o to, żeby do zasobu trafił operat bez wad. Weryfikator sprawdza, czy operat jest kompletny, spójny i zgodny z przepisami, ale nie ocenia, czy geodeta dobrze ustalił granicę. Weryfikacja ma się odbyć bez zbędnej zwłoki, a terminy z ustawy to terminy maksymalne. Z danych GUGiK wynika, że są przekraczane rzadko. Urząd chce teraz sprawdzić, ile razy ten sam operat wraca do poprawy, a nad czasem weryfikacji pracuje zespół powołany przez GGK.
Podsumowaliśmy to tak, jak wygląda to dziś w wielu ośrodkach: weryfikator dzwoni do geodety, mówi „popraw mi jedną rzecz i przyjmiemy”, i nie trzeba pisać protokołu. To dobra praktyka i chcemy, żeby tak wyglądała weryfikacja w całym kraju. Przy sporze z weryfikatorem zostaje odwołanie, ale powiedzieliśmy wprost, że w praktyce oznacza ono miesiące czekania, a inwestor czeka na mapę.
Przy naradach koordynacyjnych wnioskodawca oświadczy, że mapa jest aktualna. Projektant dalej będzie miał 60 dni na odniesienie się do zastrzeżeń, bo zmiana trasy sieci zwykle wymaga rozmów z inwestorem i branżami. Opłata nie będzie już zależeć od tego, czy chodzi o sieć, czy o przyłącze: 190 zł za jeden rodzaj sieci, a przy kilku rodzajach 133 zł za każdy.
Geodeta może dać klientowi kopię protokołu granicznego, a strony mogą go sfotografować, bo żaden przepis tego nie zabrania. Główny Geodeta Kraju radził jednak ostrożność, szczególnie przy rozgraniczeniach. Starosta nie może żądać, żeby geodeta dopisywał w protokole formułki, których nie ma we wzorze z rozporządzenia.
Jedna mapa do celów prawnych służy jednemu postępowaniu. Jeśli gmina prowadzi dwa postępowania podziałowe, trzeba zgłosić dwie prace.
Porozumienie GUGiK z wojskiem o ukrywaniu danych z niektórych terenów nie jest przepisem i starostów nie wiąże. Podstawę prawną da dopiero nowa ustawa: minister obrony będzie mógł decyzją ograniczyć publikowanie takich danych.
GUGiK poprosił też Ministerstwo Rozwoju i Technologii o dwie zmiany. Pierwsza: kierownik budowy ma potwierdzać w dzienniku budowy, że geodeta zmierzył sieć przed zasypaniem. Druga: przepisy o ewidencji mają pozwolić trwale stabilizować bezsporne punkty graniczne, jeśli właściciele tego chcą i za to zapłacą. Na tę drugą prośbę ministerstwo jeszcze nie odpowiedziało.
Na koniec ciekawostka. GUGiK pracuje nad aplikacją, która pomoże skompletować operat i wstępnie go sprawdzi, także z pomocą sztucznej inteligencji. To na razie wczesny etap.
Co dalej
Na pozostałe pytania odpowiemy w zakładce Zapytaj Izbę, w części tematów z pomocą GUGiK. Nagranie Forum wrzucimy na kanał YouTube Izby. Kiedy będzie gotowe, damy znać w newsletterze, do którego można się zapisać na stronie głównej.
Niektóre tematy zajęłyby cały dzień, więc wrócimy do nich w pierwszej połowie 2027 r. na szkoleniach warsztatowych Izby. O ustalaniu linii brzegu i granic wód płynących opowie dr hab. inż. Paweł Hanus, prof. AGH. O weryfikacji operatów dr hab. inż. Marcin Karabin, prof. Politechniki Warszawskiej. Trzecie szkolenie, o wiarygodności danych geodezyjnych, poprowadzi dr inż. Agnieszka Pęska-Siwik z AGH. Na każde będzie około 60 miejsc, żeby każdy mógł zapytać o własne przypadki. Udział kosztuje 490 zł, a członkowie Izby zapłacą 250 zł. Członek oszczędza więc 240 zł na każdym szkoleniu i już dwa szkolenia zwracają roczną składkę jednoosobowej firmy. Jeśli Twojej firmy jeszcze nie ma w Izbie, dołącz do nas. Terminy pojawią się w kalendarzu szkoleń.
Dziękujemy Głównemu Geodecie Kraju i całemu zespołowi GUGiK, a wszystkim uczestnikom za pytania. Chcemy rozmawiać dalej, zanim projekt trafi do Sejmu.
Geodezyjna Izba Gospodarcza
